Kaya Koruğu, Turp Otu, Köpoğlu: Bitez Sofrasının Otları ve Mezeleri
Bodrum sofrası yalnızca denizden kurulmaz. Kıyı kayalarından, tarla kenarlarından ve bahçelerden toplanan otlar da bu sofranın bir parçasıdır.
BALIKÇI İSMET · BİTEZ · YAYIN: 26 EKİM 2026 · 6 DAKİKA OKUMA
Denizin yanındaki ot
Kaya koruğu, kıyı kayalıklarında dalga serpintisinin ulaştığı yerlerde yetişen etli yapraklı bir bitkidir. Bilimsel adı Crithmum maritimum’dur. Türkçede deniz rezenesi ve deniz teresi adlarıyla da bilinir. Ezildiğinde keskin, aromatik bir koku verir. Yaprakları ve sapları turşusu yapılarak yenir.
Bu bitkinin Bodrum’la bağı kâğıt üzerinde de kayıtlıdır. 2002’de Gıda dergisinde yayımlanan bir çalışmada Bodrum ve Silifke kıyılarından toplanan bitkiler hem taze hem salamura olarak incelendi. Araştırmacılar iki bölge arasında bileşim farkı bulmadı. Yüzde 10’luk tuzlu suda 30 gün bekletilen yapraklardan mineralce zengin, kendine has aromalı bir salamura elde etti.
Sofrada kaya koruğu, ekşiliği ve tuzuyla balığın yanında limon gibi çalışır. Zeytinyağıyla tek başına da meze olur.
Tarla kenarının otları
Bodrum mutfağı Ege ve Akdeniz mutfaklarının kesişimindedir ve yabani otlar bu mutfağın merkezindedir. Go Türkiye’nin Bodrum mutfağı sayfası hindiba, turp yaprağı, ebegümeci, yoğurtlu semizotu ve yoğurtlu ısırganı sayar. Ot kavurması, yani otların zeytinyağında kavrulması da bu mutfağın en bilinen yemeklerindendir. Bazen üstüne yumurta kırılır.
Turpgillerden cibez salatada ve pişmiş olarak yenir. Köremen Bodrum usulünde hep nohutla pişirilir. Bu otların çoğu ilkbaharda, yağmurların ardından toplanır. Yarımadada bu mevsimin şenlikleri de vardır: Ortakent’te ilkbaharda Acı Ot Festivali düzenleniyor. Çamlık’taki ot şenliğinde de 150 kadar üretici turp otu, ısırgan, dere otu, acı ot ve deniz börülcesi sattı.
Mezenin düzeni
Bodrum masasında zeytinyağlılar soğuk gelir. Go Türkiye’nin deyişiyle “aslında yalnızca başlangıç olmaları gerekir” ama çoğu zaman sofranın tamamını doldururlar. Bölgenin bilinen mezeleri arasında közlenmiş patlıcanın yoğurtla ezildiği köpoğlu, çingene salatası, Bodrum usulü su böreği ve kabak çiçeği dolması var. Deniz tarafında ise ızgara ve tava balık, soğanlı ahtapot yahnisi ve midye dolma bulunur.
Bu masanın içkisi çoğunlukla rakıdır. Su eklenince süt beyazına döner ve balıkla mezenin arasını doldurur.
Bizim mezelerimiz ve günün balığı için menüye bakabilirsiniz. Ot mevsimi geldiğinde tezgâh da mevsime göre değişir.
Ot toplamak isteyenlere
Bitez’de yürürken kıyı kayalarında kaya koruğunu, tarla kenarlarında ebegümecini görmek mümkün. Toplamak isterseniz birkaç kurala uyun. Bitkiyi kökünden sökmeyin, yalnızca uç sürgünleri alın. Özel bahçelere ve tarlalara izinsiz girmeyin. Emin olmadığınız bir otu yemeyin, çünkü yenen otların zehirli benzerleri olabilir. En kolay yol, ilkbaharda pazarlarda ot satan köylülerden almaktır. Hangi otun nasıl pişeceğini de en iyi onlar anlatır.